İyi Huylu Prostat Büyümesi
İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Modern Tedavi Yöntemleri
Polikliniğimde en sık duyduğum cümlelerden birisi: “Hocam yaşlandıkça idrar akışı normalde böyle mi olur?” Aslında çoğu erkek, sık idrara çıkmayı, gece tuvalete kalkmayı ya da idrar yaparken zorlanmayı yaşlanmanın doğal bir sonucu sanıyor. Oysa bu şikayetlerin büyük kısmının arkasında iyi huylu prostat büyümesi dediğimiz, tıptaki adıyla Benign Prostat Hiperplazisi (BPH) bulunuyor.
İyi huylu prostat büyümesi, yaş ilerledikçe prostat bezinin hacminin artması ve idrar kanalını sıkıştırması sonucu ortaya çıkan çok yaygın bir ürolojik hastalıktır. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yarısında, 80 yaş sonrasında ise neredeyse her 10 erkeğin 9’unda görülür. Yani aslında oldukça yaygın bir durumdur. Ancak yaygın olması, katlanmak zorunda olduğumuz anlamına gelmez. Günümüzde prostat büyümesi etkili ve güvenli yöntemlerle tedavi edilebilen bir hastalıktır.
Prostat nedir ve ne işe yarar?
Prostat, sadece erkeklerde bulunan ve mesanenin hemen altında yer alan ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Görevi, meninin sıvı kısmını üretmek ve sperm hücrelerinin korunmasına yardımcı olmaktır. Yani üreme sistemi için önemli bir organdır.
Ancak prostatın tam ortasından idrar kanalı (üretra) geçer. Yaşla birlikte prostat büyüdüğünde bu kanal daralmaya başlar. İdrarın rahat akamamasının ve tüm şikayetlerin temel nedeni de işte bu mekanik baskıdır.
Prostat neden büyür?
Hastalar sıkça “Neden bende oldu?” diye sorar. Aslında tek bir neden yok. Prostat büyümesi birçok faktörün birleşimiyle gelişir.
- Yaşlanma ve hormonal değişiklikler
- Testosteronun DHT’ye dönüşümü
- Genetik yatkınlık
- Fazla kilo ve obezite
- Diyabet ve metabolik sendrom
- Hareketsiz yaşam tarzı
- Kronik inflamasyon
Özellikle son yıllarda görüyoruz ki, sağlıklı beslenen ve aktif yaşayan erkeklerde şikayetler daha hafif seyrediyor. Bu nedenle yaşam tarzı düzenlemeleri tedavinin önemli bir parçası.
İyi huylu prostat büyümesi belirtileri nelerdir?
Prostat büyümesi sinsice başlar. Başlangıçta hafif olan şikayetler zamanla artar. Çoğu hasta bunu “alışkanlık oldu” diye önemsemez. Oysa erken dönemde müdahale etmek tedaviyi çok daha kolaylaştırır.
Depolama (mesane) belirtileri
- Sık idrara çıkma
- Gece 2-3 kez veya daha fazla tuvalete kalkma
- Aniden sıkışma hissi
- Tuvalete yetişemeden kaçırma
İşeme belirtileri
- İdrarın geç başlaması
- Zayıf ve ince akım
- Ikınarak idrar yapma
- Kesik kesik işeme
- Uzun sürede mesaneyi boşaltma
İşeme sonrası belirtiler
- Tam boşaltamama hissi
- İdrar sonunda damlama
- Kısa sürede tekrar tuvalet ihtiyacı
Bu belirtiler sosyal hayatı ciddi şekilde etkileyebilir. Gece uykusuzluk, gündüz yorgunluk, yolculukta tuvalet arama stresi… Hastaların yaşam kalitesi belirgin şekilde düşer.
Prostat büyümesi kanser midir?
Bu en sık sorulan sorulardan biri. Hayır, iyi huylu prostat büyümesi kanser değildir. İkisi tamamen farklı hastalıklardır. Ancak yaş grubu benzer olduğu için bazen birlikte görülebilir. Bu nedenle düzenli kontrol ve PSA testi önemlidir.
Tedavi edilmezse ne olur?
“Biraz idare ederim” demek uzun vadede sorun yaratabilir. Çünkü ilerlemiş prostat büyümesi sadece konfor sorunu değildir.
- Mesanede kalıcı hasar
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Mesane taşı oluşumu
- İdrar yapamama (acil durum)
- Böbrek fonksiyon bozukluğu
Bu nedenle şikayetler başladıysa gecikmeden değerlendirilmek en doğrusudur.
Tanıyı nasıl koyuyoruz?
Muayenede sadece prostatın büyüklüğüne bakmıyorum. Benim için en önemli kriter, hastanın yaşam kalitesi ve idrar fonksiyonlarıdır.
- Ayrıntılı hasta öyküsü
- IPSS semptom skoru
- Fizik muayene
- PSA testi
- İdrar tahlili
- Ultrasonografi
- Üroflowmetri (akım testi)
Bu değerlendirmelerle hastalığın derecesini netleştirip kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz.
Prostat büyümesi nasıl tedavi edilir?
Her hastaya ameliyat gerekmez. Çoğu zaman basamaklı ilerleriz.
1. Yaşam tarzı değişiklikleri
Akşam sıvı azaltma, kilo kontrolü, egzersiz, kafein ve alkol kısıtlaması bile ciddi rahatlama sağlayabilir.
2. İlaç tedavileri
Prostatı gevşeten veya küçülten ilaçlarla birçok hastada ameliyata gerek kalmadan başarılı sonuç alıyoruz.
3. Minimal invaziv ve lazer cerrahiler
İleri vakalarda kapalı yöntemler, özellikle HoLEP ve diğer lazer prostat ameliyatları, kanamasız ve hızlı iyileşme süresi ile günümüzde altın standart haline gelmiştir. Hastalarımın çoğu ertesi gün normal hayatına dönebiliyor.
Ne zaman mutlaka doktora başvurmalısınız?
- Gece sık idrara kalkıyorsanız
- Akım belirgin zayıfladıysa
- İdrar yaparken zorlanıyorsanız
- Tam boşaltamıyorsanız
- İdrar yapamama geliştiyse
Bu belirtiler varsa gecikmeden bir üroloji uzmanına görünmelisiniz.
Son söz
Yıllardır binlerce hastayı tedavi etmiş bir üroloji uzmanı olarak şunu net söyleyebilirim: Prostat büyümesi yaşam kalitesini bozar ama doğru tedavi ile hızla düzeltilebilir.
Sık idrara çıkmak kader değil. Gece uykusuz kalmak zorunda değilsiniz. Doğru zamanda yapılan basit bir değerlendirme ile hayat kaliteniz belirgin şekilde artabilir.
Şikayetleriniz varsa ertelemeyin. Sağlıklı bir yaşam için prostatınızı ihmal etmeyin.
